تبلیغات
گروه تئاتر همرهان شهرستان محمود آباد - موسیقی در تعزیه
گروه تئاتر همرهان شهرستان محمود آباد
دانش خود را هیچگاه اهتکار نکنید / دکتر قریب
گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من
درباره وبلاگ



بنام خالق زیبایی ها و یگانه کارگردان عالم


ئئاتر در روزگار ما معضلی است و نه فقط برای ما، که در سراسر عالم؛ مگر برای آنان که تئاتر شان ریشه در سنت و یا اساطیر داشته است. بعضی ها معتقدندکه تئاتر دیگر مرده است؛ من از آنان نیستم، اما از سر انصاف باید بگویم که چندان هم زنده نیست.

«سید اهل قلم شهید مرتضی آوینی»

در این وبلاگ به فعالیت های هنری ،خبری ، نقد و بررسی نمایشی انجام شده پرداخته می شود
شماره مجوز: 33467 /89
شروع فعالیت: 1380
سرپرست: احترام حسین پور
کارگردان: احترام حسین پور ، حمیدرضا گل محمدی تواندشتی احترام حسین پور ، حمیدرضا گل محمدی تواندشتی
نویسنده: محمدرضا احمدی آسور ، حمیدرضا گل محمدی تواندشتی
طراح صحنه، صدا و موسیقی: حمیدرضا گل محمدی تواندشتی احترام حسین پور، سعید گل محمدی تواندشتی حسین آرمیده
بازیگران ثابت: طاهره محمدی، حمیدرضا یوسفی، مجید رمضان نسب حسن علیزاده، روح الله حسن زاده، مجید یونسی، مهدی رمضان نسب یلدا خادمی، زینب حسین پور
بازیگران میهمان: امیر رفیعی، عابد عبدی، حسن رامی، حسین حیدری رضا رمضان نسب، سید پیمان نبی زاده، سید مرتضی هاشمی جلال وردان، جعفر زالی، فاطمه گل محمدی تواندشتی
سایر همکاران: میترا حیدری، معظمه منصوری، بهاره ابراهیم زاده میترا ابراهیم زاده ، علیرضا گل محمدی احترام حسین پور، مهدی رمضان نسب، حسین آرمیده، مجید یونسی حمیدرضا یونسی، سپیده گل محمدی تواندشتی

مدیر وبلاگ : حمیدرضا گل محمدی تواندشتی
نظرسنجی
نظرتان در باره وبلاگ






 

 

موسیقی در تعزیه

 

تعزیه و موسیقی . چون شیوة بیان حوادث در تعزیه مبتنی بر آواز بود، معمولاً تعزیه خوانان با مقام ها و گوشه های موسیقی ایرانی آشنایی داشتند. معین البکا یا دستیارش (ناظم البکا)، کودکان خوش صدا را با نقشه ای کوچک و کم اهمیت و به اصطلاح «بچه خوان » تعلیم می دادند تا رفته رفته با آگاهی بر ظرایف اجرای آواز، تعزیه خوان شوند؛ ازینرو، تعزیه را یکی از مهمترین عوامل حفظ بخشی از نغمات موسیقی ایرانی دانسته اند. در هر تعزیه ممکن بود اشعار در گوشه ها و دستگاه های متعددی خوانده شود، البته در سؤال و جوابها لازم بود که تناسب مقام ها رعایت گردد، مثلاً اگر «امام خوان » (کسی که نقش ائمه و بویژه امام حسین را بر عهده می گرفت ) در دستگاه شور می خواند، «عباس خوان » هم باید در همان دستگاه جواب او را می داد (مستوفی ، ج 1، ص 289؛ خالقی ، بخش 1، ص 338). تغییر دستگاه ها در تعزیه معمولاً ناشی از تغییر صحنه و موضوع وقایع بود؛ بنابراین ، تعزیه خوان «مرکّب خوانی » (خواندن قطعه ای در چند دستگاه موسیقی ) نمی کرد و لازم نبود برای تغییر دستگاه ها از مایه های انتقالی استفاده کند. «اشقیاخوان » (کسی که نقش دشمن امام را بر عهده می گرفت )، بر خلاف سایر تعزیه خوانان ، اشعار را به آواز نمی خواند، بلکه به اصطلاح «اُشْتُلُم » (رجزخوانی ) می کرد.

برخی از تعزیه خوانان مشهور دورة قاجار و بعد از آن ، که با موسیقی آوازی آشنا بودند، عبارت اند از: خواجه حسین علی خان معاصر فتحعلی شاه و محمدشاه ، سیدمصطفی میرعزا و فرزندش سیدکاظم میرغم (بیضایی ، ص 141)، سیدزین العابدین قراب کاشی ، رضاقلی تجریشی ، سیدعبدالباقی بختیاری ، ملاحسین امام خوان ، میرزاغلامحسین عباس خوان ، سیداحمدخان که نقش حرّ و حضرت عباس را بسیار خوب اجرا می کرده و اولین خواننده ای است که برخی آوازهای او بر صفحة گرامافون ضبط شده است ، میرزا رحیم کمانچه کش ، قلی خان شاهی که نقش حضرت زینب سلام اللّه علیها را با آواز دشتی بسیار مؤثر می خوانده است، حبیب اللّه اسب بِمُردی ، ملا داداش طالقانی ، حاج ملا رجبعلی در نقش امام خوان ، و اقبال آذر (متوفی 1350 ش ؛ خالقی ، بخش 1، ص 349ـ351).

ارتباط میان تعزیه و موسیقی تنها از طریق آواز نبوده است ، بلکه سازهای موسیقی نیز در مجالس تعزیه به کار می رفت ، چنانکه گاه پیش از آغاز تعزیه و به جای «پیش خوانی » ( رجوع کنید به ادامة مقاله ) با نواختن برخی سازها، مانند شیپور، طبل ، دُهُل ، کَرنا، سُرنا، نی لبک ، نی ، قره نی ، نقاره و سِنج ، تماشاگران را برای شنیدن و دیدن تعزیه آماده می کردند ( رجوع کنید به درویش ، ص 160). البته در حین اجرای تعزیه معمولاً آوازها با ساز همراهی نمی شد، جز در موارد اندک که در این موارد رعایت دستگاه ها لازم بود، چنانکه معمولاً برای شبیهِ (نقشِ) علی اکبر و قاسم ، چهارگاه و سه گاه و اصفهان ، و برای شبیهِ امام ، نوا نواخته می شد (شهیدی ، 1367 ش ، ص 76). در صحنه هایِ فاقدِ گفت و گو، مثل صحنه های مسافرت یا نبرد یا در وقفه های میان جریان نمایش (آکسیون ها)، نیز از ساز استفاده می شد. در تعزیه معمولاً هر یک از سازها کاربرد خاصی داشتند، مثلاً هنگام ورود اشخاص و شروع جنگ ها طبل می زدند و هنگام وقوع صحنه های حزن آلود شیپور و قره نی می نواختند. از سازهای محلی نیز در مناطق مختلف استفاده می شده است که گاه این سازها برای تعزیه ، متعارف و معمول به حساب نمی آمد؛ مثلاً، در مجلس «عروسی حضرت قاسم علیه السلام »، نی چوپانی و «دس دایره » هم نواخته می شد ( رجوع کنید به نصری اشرفی ، ص 107). هدایتِ دستة نوازندگان تعزیه را معمولاً معین البکا با اشارة چوبدست یا عصا، در کنار دیگر وظایفش ، بر عهده می گرفت (مستوفی ، ج 1، ص 298؛ بیضایی ، ص 157ـ 158).

موسیقی تعزیه موجب حفظ و تداوم بسیاری از نغمه ها و قطعات موسیقی سازی و آوازی ایران شد ( رجوع کنید به خالقی ، بخش 1، ص 348؛ نیز رجوع کنید به موسیقی * ) و از سوی دیگر، این موسیقی را در مراتب مختلف تحت تأثیر قرار داد. در موسیقی نواحی نیز این کارکرد و تأثیرِ عمیق موسیقی تعزیه وجود دارد؛ مثلاً، در شمال ایران بسیاری از قطعات و آواها، یا همچون «عباسخونی » مستقیماً از موسیقی تعزیه اخذ شده ( رجوع کنید بهنصری اشرفی ، ص 102) یا مانند ترانة «لَیلا باریکِلاّ » تحت تأثیر ریز مقام موسیقیِ مذهبیِ «خنجر می زند شمر»، با تغییر مایگی از بیات ترک به شوشتری ، شکل گرفته اند ( رجوع کنید به مدرّسی ، ص 31).





صفحات جانبی
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی
به سایت گروه تئاتر همرهان شهرستان محمود آبادخوش آمدید
نام و نام خانوادگی      
آدرس ایمیل      
کلیه حقوق این وبلاگ برای گروه تئاتر همرهان شهرستان محمود آباد محفوظ است