تبلیغات
گروه تئاتر همرهان شهرستان محمود آباد - تئاتر افغانی
گروه تئاتر همرهان شهرستان محمود آباد
دانش خود را هیچگاه اهتکار نکنید / دکتر قریب
گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من
درباره وبلاگ



بنام خالق زیبایی ها و یگانه کارگردان عالم


ئئاتر در روزگار ما معضلی است و نه فقط برای ما، که در سراسر عالم؛ مگر برای آنان که تئاتر شان ریشه در سنت و یا اساطیر داشته است. بعضی ها معتقدندکه تئاتر دیگر مرده است؛ من از آنان نیستم، اما از سر انصاف باید بگویم که چندان هم زنده نیست.

«سید اهل قلم شهید مرتضی آوینی»

در این وبلاگ به فعالیت های هنری ،خبری ، نقد و بررسی نمایشی انجام شده پرداخته می شود
شماره مجوز: 33467 /89
شروع فعالیت: 1380
سرپرست: احترام حسین پور
کارگردان: احترام حسین پور ، حمیدرضا گل محمدی تواندشتی احترام حسین پور ، حمیدرضا گل محمدی تواندشتی
نویسنده: محمدرضا احمدی آسور ، حمیدرضا گل محمدی تواندشتی
طراح صحنه، صدا و موسیقی: حمیدرضا گل محمدی تواندشتی احترام حسین پور، سعید گل محمدی تواندشتی حسین آرمیده
بازیگران ثابت: طاهره محمدی، حمیدرضا یوسفی، مجید رمضان نسب حسن علیزاده، روح الله حسن زاده، مجید یونسی، مهدی رمضان نسب یلدا خادمی، زینب حسین پور
بازیگران میهمان: امیر رفیعی، عابد عبدی، حسن رامی، حسین حیدری رضا رمضان نسب، سید پیمان نبی زاده، سید مرتضی هاشمی جلال وردان، جعفر زالی، فاطمه گل محمدی تواندشتی
سایر همکاران: میترا حیدری، معظمه منصوری، بهاره ابراهیم زاده میترا ابراهیم زاده ، علیرضا گل محمدی احترام حسین پور، مهدی رمضان نسب، حسین آرمیده، مجید یونسی حمیدرضا یونسی، سپیده گل محمدی تواندشتی

مدیر وبلاگ : حمیدرضا گل محمدی تواندشتی
نظرسنجی
نظرتان در باره وبلاگ






تئاتر افغانی

شاید یكی از قدیمی‌ترین انواع نمایش افغانی معركه‌هایی به نام سادوها بودند كه در كابل قدیم ـ پایتخت افغانستان برای عموم مردم اجرا می‌شدند.
در این دوران قصه‌گویان، راویان و شاعران مدیحه‌سرا قصه‌های لیلی و مجنون، امیر حمزه، مشدی عباد و... را در كوچه و بازار با حركات دست و سر و بدن به صورت نقل‌های نمایشی اجرا می‌كردند. گاه افسانه‌های "كریم‌خان درای"، "وامق و عذرا" و جنگ‌نامه‌ها نیز توسط نمایشگران و با كمك نوازندگی دسته‌های موسیقی روایت می‌شدند؛ در واقع همین شكل‌های نخستین نمایشی سادوها بودند كه زمینه‌های شكل‌گیری تئاتر در افغانستان را فراهم كردند.
افغان‌ها همچنین در نمایش‌های كارناوالی با عنوان "سائین‌ها" با چهره‌های عجیب و غریب ظاهر می‌شدند. سائین‌ها عموما در مراسم‌های شاد و عروسی‌ها اجرا می‌شدند و نمایشگران آن سعی داشتند تا با حركات مضحك و گفتار طنزآمیز مردم را در مراسم‌های شاد عمومی بخندانند.
در سده سیزدهم سنت تمثیل یكی از پرطرفدارترین شیوه‌های نمایش افغانی در دربار بود.
"فقیر احمد" ملقب به مجلس آرا، این سنت‌ها را دنبال كرد و به آنها اهمیت زیادی داد. وی رویدادهای تاریخی و گاه داستان‌های ملی را همراه با اشعار رزمی كه به آنها اضافه می‌كرد  به گونه‌ای تمثیلی و نمایشی روایت می‌كرد.
تئاتر به شكل امروزی، همزمان با استقلال افغانستان در این كشور به ویژه در دو شهر مهم كابل و هرات (نزدیك‌ترین شهر بزرگ افغانستان به ایران) زمینه‌های شكل‌گیری و تكمیل خود را طی كرد. بسیاری از مورخان فرهنگ افغانستان "صلاح‌الدین سلجوقی" را كه در هرات زاده شده است، بنیانگذار تئاتر در هرات و كابل می‌خوانند.
از پیشگامان هنر نمایش در افغانستان می‌توان "عبدالغفور برشنا" كارگردان و نمایشنامه‌نویس معروف را نام برد. عبدالغفور در تمثیل، بازیگری و نمایشنامه‌نویسی شاگردان بسیاری را آموزش داد و در نخستین سال‌های شكل‌گیری نمایش كه بیشتر مردم به دیده تردید و با نگاهی استهزاء‌آمیز از آن یاد می‌كردند، می‌كوشید تا با بهره‌گیری از ابتكارهای گوناگون این هنر را به جایگاه شایسته و در خور آن نزدیك كند. نخستین نمایش‌ها در دوره امانی و پس از آن با راهنمایی‌های سلجوقی و برشنا بر صحنه‌های گوناگون اجرا شدند. نخستین نمایشی كه در ننداری (تماشاخانه) دروازه لاهور اجرا شد، نمایش خنده‌داری برگرفته از قصه‌ها و افسانه‌های پادشاهان كهن به كارگردانی "جبار رنگمال" بود. در همان سال‌های نخست یك گروه نمایشی به سرپرستی "علی افندی" تشكیل شد و این گروه به تدریج نمایش‌هایی را در ولایت "پغمان" در همسایگی كابل در سینما بهار به روی صحنه بردند.
"علی افندی" افزون بر نوشتن چند نمایشنامه و ایفای نقش در نمایش‌ها به گفته‌ای، بعدها لقب یك كارگردان را هم به خود اختصاص داد.
نمایشنامه "مادر وطن" نوشته "غلام حضرت‌كشان" از نمایش‌های تئاتر "پغمان" بود كه برای نخستین بار در آن مردی جوان، نقش زنی را بر صحنه تئاتر افغانستان بازی كرد. این سنت تا زمانی كه زنان بازیگر به نمایش‌ها راه نیافتند، ادامه داشت. "عبدالغیاث" و "محمود فرخ‌ افندی" نیز بعدها جزو آن دسته از بازیگران افغانستان بودند كه در نمایش‌هایی نقش زن‌ها را بازی كردند. آخرین نمایشی كه در دوره نخست رونق تئاتر در افغانستان اجرا شد، "سقوط اندلس" به كارگردانی "علی افندی" بود.
هدف اصلی و اساسی نمایش‌ها در افغانستان به ویژه در دوره نخست بیداری مردم، تشویق به نیكی و دوری از خرافات و نا آگاهی؛ پرورش روحیه میهن دوستی و تأمین وحدت ملی بود. اهدافی از این دست، بدان جهت كه جنبه آموزشی هنر تئاتر را پررنگ‌ می‌كردند، سبب‌ساز حضور بسیاری از كارگردانان وزارت معارف و وزارت دربار در نخستین نمایش‌های افغانستان شدند.
شكوفایی دوباره تئاتر در افغانستان احتمالاً با سال بنیان نهادن "پوهنی ننداری" در سال 1322 شمسی و به همت انجمن ادبی همزمان است. در این دوره نمایش‌هایی هم در "لیسه" (دبیرستان‌ها) توسط دانش‌آموزان اجرا می‌شد و تئاتر رفته رفته پایگاه‌های گسترده‌تری در میان عموم مردم پیدا می‌كرد. از جمله نمایش "متخصص" به كارگردانی "عبدالرشید لطیفی" كه یكی از برجسته‌ترین چهره‌های تئاتری و پدر تئاتر افغانستان نامیده شده است. این نمایش، اجرایی انتقادی درباره زندگی فلاكت‌بار كسی بود كه از كودكی به تركیه رفته و فرهنگ و زبان خود را فراموش كرده‌ است؛ او حرفه‌ای بی‌ارتباط با نیازهای جامه خودش آموخته و حالا ناتوان از انجام هیچ‌كار، در فقر و تنگدستی زندگی می‌كند. این نمایشنامه در سال 1318 شمسی به كوشش انجمن ادبی در كابل منتشر شد. لطیفی، علاوه بر اینكه برای پایه‌گذاری هنر تئاتر در كشورش تلاش زیادی انجام داد، رسماً تئاتر "پشتو" را نیز در افغانستان بنیان نهاد. این تئاتر با اجرای نمایش "قهرمانان" كه نوشته خود "عبدالرشید لطیفی" هم هست، در سال‌های پرفروغ تئاتر افغانستان كار خود را به طور رسمی آغاز كرد.
لطیفی تلاش زیادی نیز برای فراهم آوردن شرایط حضور زن‌ها در تئاتر انجام داد. رفته رفته و همراه با به وجود آمدن گروه‌های نمایشی دیگر كه برای اجرای نمایش‌های نو و سنتی گردهم آمده بودند و با تشكیل دوره‌های گوناگون برای آموزش فنون مختلف تئاتر مانند چهره‌پردازی، طراحی صحنه، نورپردازی و... در كنار فزونی یافتن شمار كتاب‌های تألیف و ترجمه شده درباره تئاتر، نمایش در افغانستان رونقی دوباره گرفت. بنیان یافتن مؤسسه هنرهای زیبا و مركز هنرهای نمایشی كابل در آن، از دیگر عوامل مؤثر در رشد تئاتر افغانستان بود و با فزونی گرفتن شمار اجراها صحنه‌هایی بیشتر برای تئاتر آماده شد.
در سال 1336 شمسی سالن تئاتری به نام "زینب ننداری" برای بانوان ساخته شد و نخستین زنی كه به تئاتر راه یافت با نام "حبیبه عسگر"، نمایش "سه تابلو" را برای این سالن به روی صحنه برد. در این دوران نمایشنامه‌ها



در سال‌های رونق تئاتر افغانستان، یك گروه هنری محلی به رهبری استاد "رمضان" كه كمدین مشهوری بود به وجود آمد، این گروه با نواختن ساز و دهل نمایش‌های میدانی را بدون متن و نوشته ـ به صورت بداهه ـ و با نام "سیل" (دلقك بازی) برای مردم اجرا می‌كردند. این اجراها بیشتر انتقادی، خنده‌دار و اجتماعی بودند و تماشاگران فراوانی داشتند.

بیشتر به دست بازیگران نوشته می‌شدند.
یكی از نمایشنامه‌هایی كه در سال‌های رونق تئاتر افغانستان نوشته شد، "فرزندان آریانا" در یك پرده بود كه "عبدالرحمان پژواك" آن را برای پخش از رادیو نوشت. این اثر از نخستین نمایشنامه‌هایی بود كه به شكل مستقل چاپ شد و در آن هیچ زنی بازی نداشت. پژواك بعدها هدف از نوشتن و چاپ این نمایش را دامن زدن به وحدت ملی اعلام كرد.
نمایشنامه "وفای زن" نوشته "كوشان" براساس یك داستان واقعی در همین سال‌ها نوشته شد كه سال‌ها بعد از تاریخ نگارش آن چیزی در حدود 50  بار اجرا داشته و از نخستین آثاری است كه شخصیت زن در آن راه‌ یافته است. این نمایشنامه، همچنین دومین نمایشنامه‌ای است كه مستقل منتشر شده است؛ نویسنده در "وفای زن" با بهره‌گیری از گره‌های مناسب در جریان داستان، روایتی طولانی اما پركشش  را در نكوهش ازدواج‌های اجباری و افكار و رسوم كهنه و سنتی افغان ارائه كرده است.
تئاتر افغانستان اگرچه در حوزه نقد و نظر چندان كه باید رشد نكرده، اما در دوران شكوفایی‌اش منتقدانی هم داشته است، "جلال نورانی"، "رفیق یحیایی" و...
"رفیق یحیایی" علاوه بر نقدهایی نوشتاری در مطبوعات و روزنامه‌ها، زمینه را برای رشد نقد رادیویی فراهم كرد و بعدها به عنوان بنیانگذار تئاتر كودك و نوجوان در افغانستان شهرت پیدا كرد.
نمایش افغانستان علاوه بر رونقی كه در سال‌‌های نخست داشت، بار دیگر پس از گذشت دو دهه از زمان پیدایی آن در سال‌های بیست، به اوج رسید. اما دوره دوم رونق نمایش در این كشور چندان دوام پیدا نكرد و پس از یكی، دو دهه جریان ترقی و رشد تئاتر در این كشور رو به افول گذاشت.
نخستین دلیل این افول را بسیاری از مورخان فرهنگی افغان، آن دانسته‌اند كه بیشتر نمایش‌ها در كنار موضوع‌های اخلاقی و تربیتی، موضوع‌هایی اجتماعی با لحن انتقادی نیز داشتند كه در میان آثار لطیفی و برشنا این نوع نمایشنامه‌ها به وفور وجود دارند. حساسیت و تعصب حكومت به خاطر پیدایش چنین فضایی باعث دور شدن هنرمندان از صحنه تئاتر شد. دلیل دوم هم جنگ و مبارزه‌های قومی افغان‌ها بود كه باعث شد هنر تئاتر رفته رفته به حاشیه رانده شود.
اما نمایش و آیین‌های نمایشی در افغانستان قدمت تاریخی دارد؛ در زمان "پما پادشاه" با مراسم تاجگذاری و روزهای نهال نشانی دهقان‌ها، الاغ‌ها و اسب‌های تندرو و گاو و گوسفندهای چاق را با تزیین پارچه‌های رنگی توری مسابقه به نمایش می‌گذاشتند. در زمان حمله اسكندر نیز، برای جنگ‌های مغلوب كننده، افغان‌ها به طور دسته‌جمعی سوار اسب‌های تندرو شده و به طور نمایشی به لشكریان مقدونی حمله می‌بردند و آن‌ها را از اسب‌هایشان ربوده و به زمین می‌‌انداختند. پس از رفتن اسكندر، نمایش "بزكشی" كه هنر نمایشی و هیجان‌انگیزی بود در افغانستان رواج یافت كه تا به امروز نیز ادامه دارد.
پیش از ورود اسلام به افغانستان، مردم این كشور بودایی بودند و مراسم خدایانشان را جشن می‌گرفتند و نمایش قربانی به پا می‌كردند كه آثاری از این مراسم در كاوش‌ها و حفاری‌های شهرهای مهم افغانستان پیدا شده است.
پس از اسلام، در عصر تیموریان، مراسم عشق و ازدواج "ملامحمد" و "عایشه" در نمایش‌های افغانی به صورت تمثیلی اجرا می‌شد و با ظهور "سلطان محمود غزنوی" و "سلطان مسعود غزنوی" حماسه‌سرایی فردوسی، رزم جویی‌های رستم و اسفندیار و داستان‌های شاهنامه فردوسی نیز در نمایش‌های افغانی وارد شدند.
در سال‌های رونق تئاتر افغانستان، یك گروه هنری محلی به رهبری استاد "رمضان" كه كمدین مشهوری بود به وجود آمد، این گروه با نواختن ساز و دهل نمایش‌های میدانی را بدون متن و نوشته ـ به صورت بداهه ـ و با نام "سیل" (دلقك بازی) برای مردم اجرا می‌كردند. این اجراها بیشتر انتقادی، خنده‌دار و اجتماعی بودند و تماشاگران فراوانی داشتند.
در هرات باستان ـ قبل از آغاز تئاتر ـ نمایشنامه‌های عروسكی به نام "لوپوتك" بازی بدون سالن، توسط شخصی به نام "حاجی محمد صدیق سنتوری" در محل بازارچه قندهاری‌های این شهر و در خانه شخصی وی، با همكاری شاگردانش و نواختن سنتور اجرا می‌شد كه علاقه‌مندان زیادی داشته است.
صحنه نمایش "لوپوتك" عبارت از یك میز و یك كمد بود كه "لوپوتك"ها توسط تارهای سیمی از زیر میز رهبری می‌شدند. "لوپوتك"ها با لباس محلی روی میز حركت می‌كردند. نمایش‌هایی چون "گرگ و شغال"، "رئیس و مامور كاتب" و... از جمله آثار "لوپوتك" بودند كه در این دوران اجرا شده و مورد استقابل قرار گرفتند.
بعد از كوتادی هفت اردیبهشت در افغانستان، هنرمندان این كشور پراكنده شدند و بسیاری از آن‌ها به كشورهای دیگر مهاجرت كردند. از جمله "غلام محمد فرحت" كه به ایران رفت و نخستین مهاجر افغان بود كه در ایران ـ در تنظیم جمعیت اسلامی ـ به تهیه درام و فیلم‌نامه پرداخت. در عین حال مهم‌ترین اثر دوره تئاتری دوم افغانستان درام منظوم "صبح سعادت" نوشته "عبدالواحد" و چند تن از شاعران هرات است. این درام منظوم، شامل چهار پرده است كه اشعار پرده اول آن بر وزن شاهنامه فردوسی؛ اشعار پرده دوم كه در آن قسمتی از بیانیه روز 26 تیر 1352 رئیس دولت و بنیانگذار جمهوریت به رشته نظم درآمده بر وزن یوسف و زلیخای جامی؛ اشعار پرده سوم بر وزن مخزن‌الاسرار و پرده چهارم بر وزن مثنوی مولانای بلخی است.
این درام نخستین درام منظوم است كه در ایران نیز به نمایش درآمده است. فعالیت‌های هنری در عرصه تئاتر به مدت 14 سال در هرات متوقف بود ولی پس از پیروزی انقلاب اسلامی افغانستان و با ورود "غلام محمد فرحت هروی" به افغانستان (بعد از سال‌ها مهاجرت) تئاتر افغانستان حیات هنری خود را از نو آغاز كرد.
"فال‌بین‌های شهر ما"، "میراث"، "كفن دزد"، "زهر سفید" و...  فعالیت‌های جدید تئاتر است كه در هرات از نهم دی‌ماه سال هزار و سیصد و هشتاد آغاز شده و با وجود نداشتن جای تمرین، دكور، گریم و امكانات دیگر اجرا و وسایل حمل و نقل در همین مدت بیش از 35 نمایشنامه تلویزیونی و 20 نمایشنامه رادیویی تولید شده و 15 آهنگ میهنی به صورت سرود دسته جمعی در افغانستان اجرا شد.
"آقا مراد"، "خانه میدانی"، "عكاسی"، "فریب" و... فیلمنامه "فرجام اعتیاد" و... از جمله متون نمایشی و سینمایی جدیدی هستند كه تا به حال در افغانستان تولید و ساخته شده‌اند.


ایران تئاتر


12:13 - پنج شنبه 2 دی 1389    /    شماره خبر : 5428    




صفحات جانبی
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی
به سایت گروه تئاتر همرهان شهرستان محمود آبادخوش آمدید
نام و نام خانوادگی      
آدرس ایمیل      
کلیه حقوق این وبلاگ برای گروه تئاتر همرهان شهرستان محمود آباد محفوظ است