تبلیغات
گروه تئاتر همرهان شهرستان محمود آباد - تعزیه در مازندران
گروه تئاتر همرهان شهرستان محمود آباد
دانش خود را هیچگاه اهتکار نکنید / دکتر قریب
گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من
درباره وبلاگ



بنام خالق زیبایی ها و یگانه کارگردان عالم


ئئاتر در روزگار ما معضلی است و نه فقط برای ما، که در سراسر عالم؛ مگر برای آنان که تئاتر شان ریشه در سنت و یا اساطیر داشته است. بعضی ها معتقدندکه تئاتر دیگر مرده است؛ من از آنان نیستم، اما از سر انصاف باید بگویم که چندان هم زنده نیست.

«سید اهل قلم شهید مرتضی آوینی»

در این وبلاگ به فعالیت های هنری ،خبری ، نقد و بررسی نمایشی انجام شده پرداخته می شود
شماره مجوز: 33467 /89
شروع فعالیت: 1380
سرپرست: احترام حسین پور
کارگردان: احترام حسین پور ، حمیدرضا گل محمدی تواندشتی احترام حسین پور ، حمیدرضا گل محمدی تواندشتی
نویسنده: محمدرضا احمدی آسور ، حمیدرضا گل محمدی تواندشتی
طراح صحنه، صدا و موسیقی: حمیدرضا گل محمدی تواندشتی احترام حسین پور، سعید گل محمدی تواندشتی حسین آرمیده
بازیگران ثابت: طاهره محمدی، حمیدرضا یوسفی، مجید رمضان نسب حسن علیزاده، روح الله حسن زاده، مجید یونسی، مهدی رمضان نسب یلدا خادمی، زینب حسین پور
بازیگران میهمان: امیر رفیعی، عابد عبدی، حسن رامی، حسین حیدری رضا رمضان نسب، سید پیمان نبی زاده، سید مرتضی هاشمی جلال وردان، جعفر زالی، فاطمه گل محمدی تواندشتی
سایر همکاران: میترا حیدری، معظمه منصوری، بهاره ابراهیم زاده میترا ابراهیم زاده ، علیرضا گل محمدی احترام حسین پور، مهدی رمضان نسب، حسین آرمیده، مجید یونسی حمیدرضا یونسی، سپیده گل محمدی تواندشتی

مدیر وبلاگ : حمیدرضا گل محمدی تواندشتی
نظرسنجی
نظرتان در باره وبلاگ






 

تعزیه در مازندران

و اما مازندران سرزمین تعزیه و شبیه‌خوانان بزرگ است و دلبستگی دیرینه‌ای با این هنر نمایشی ایرانی دارد و در نواحی شمالی كشور به سبب آنكه مأمن سادات و شیعیان بویژه در سده‌های نخست هجری بوده است، می‌توان از آن به عنوان یكی از مراكز ا. صلی تعزیه و شبیه‌خوانی نام برد. به طور کلی تعزیه خوانی در قسمت مرکزی مازندران، کوهپایه های جنوبی البرز در استان سمنان و تهران و همچنین نواحی مرکزی ایران از رواج و اهمیت بیشتری برخوردار بوده است

«دكتر جابر عناصری» استاد بزرگ و مدرس شبیه‌خوانی در دانشكده‌های هنر كشور مازندران را سرزمین تعزیه و شبیه‌خوانان بزرگ دانسته است و ازپیشكسوتان بزرگی همچون «حاج سقا» در آمل و «حاج اكبر عا بد پور» از شهر امیركلای شهرستان بابل و... در این دیار علوی و خطه هنر یاد می كند.

شبیه‌خوانی در مازندران از پیشینه قابل توجهی بر خوردار است، اما سند و مدرك معتبری در دسترس نیست تا از آغاز شبیه‌خوانی و یا ورود آن به این خطه حكایت كند.

عده‌ای معتقدند كه شبیه‌خوانی از طرف جنوب مازندران و توسط شبیه‌خوانان «كومشی سمنان» به استان مازندران راه پیدا كرده است، شبیه‌خوانی در مازندران تحت‌تأثیر شبیه‌خوانان «كومشی» تأثیرات بسزایی از موسیقی مازندران پذیرفته است.

این تعزیه گردانان با ورود خود به مازندران، شاگردانی پرورش دادند كه از بزرگ‌ترین آنها می‌توان به «طوطی‌خان» اشاره كرد و شبیه‌خوانی در این ناحیه كه شامل شرق استان مازندران می شود تحت‌تاثیر شبیه‌خوانان «كومشی سمنان» قرار گرفته است.

گروهی دیگر كه اكثریت آنها از شبیه‌خوانان و شبیه‌نویسان «نور» و« آمل» هستند، معتقدند كه تعزیه از طریق شهرستان «طالقان» كه همجوار با استان مازندران در غرب استان می باشد، وارد مازندران شده است. تعزیه در شهر «نور» كه در گذشته یكی از بخش‌های آمل محسوب می شد، جایگاه و اعتبار ویژه ای به خود اختصاص داده، از آن جا شهرهای مجاور را در بر گرفت.

نسخه‌های شبیه‌خوانی موجود در مازندران دلیلی بر این مدعا است. اگر نگاهی به نسخه‌های شبیه‌خوانی در استان بیاندازیم، درخواهیم یافت كه پر قدمت‌ترین نسخه ها از آنِ نسخه های « علامه نوری» است.

بیشتر نسخه‌نویسان مازندرانی از خطه «نور» و «آمل» برخاسته اند كه آثار آنها موجود است. نسخه همان متون دست نویس شبیه خوانی است كه در مازندران به نسخه های شبیه خوانی «فرد» گفته می شود.

یكی از نسخه نویسان كه امروزه اشعارش در مجالس خوانده می شود «علامه نوری» اهل روستای یالرود است كه به سال 1320 هجری قمری در نجف اشرف وفات یافته است.

از خصوصیات علامه نوری در شبیه‌نامه‌ نویسی این است كه از دید شبیه‌خوانان شاخص است، سرودن قطعه‌های حزن‌انگیز و سوزناك تعزیه است كه امروزه در مجالس « حضرت فاطمه » و « حضرت زینب » درمنطقه نور ، زیاد دیده می شود از این علامه بزرگوار است.

یكی از نكاتی كه باید مورد توجه قرار بگیرد، نزدیكی روستاها در مناطق مختلف مازندران است كه با توجه به این نكته بسیاری از نسخه ها دستخوش تغییراتی شدند به عنوان نمونه بعضی از اشعار از منطقه نور به نسخه‌های منطقه آمل منتقل شد و بالعكس.

اما در تعزیه «یالرود» نور فقط اشعاری كه بیشتر آن از «علامه نوری» و مرحوم «علی ابن ولی» و «رضوانی نوایی آملی» و «عمرانی» استفاده می‌شود و دستخوش تغییرات فراوانی نشده اند.

از تعزیه نویسان آملی كه تحت تأثیر « رضوانی » به تعزیه سرایی پرداخته اند می‌توان مرحوم « مذنب آملی » اهل روستای بزمینان آمل، مرحوم « شفق » اهل روستای شاهكلا سورك، مرحوم « ملّا عبدالله بیضاء نوایی» و «علی بن ولی» را نام برد . قابل ذكر است كه مرحوم «بیضاء» علاوه بر تعزیه نویسی ، تعزیه خوان « مخالف خوان» نیز بوده است، و بداهه گویی‌هایی نیز در حین اجرا داشته است.

یكی از شبیه‌نویسان آملی، كه اكنون درقید حیات است «هاشم رضوانی نوایی» برادرزاده مرحوم «رضوانی» تعزیه‌نویس است. وی نیز همانند عموی خود دستی توانا در رجز‌نویسی دارد. تأثیر شرایط اقلیمی در شبیه‌نامه‌های آمل بر و بوم آباد مازندران، جنگل‌های انبوه ، درختان سر به فلك كشیده، جوی‌های روان و رودهای پر آب كه به دریای بی‌كران مازندران هدایت می‌شود، موجب شده كه تجلی این همه به گونه‌های مختلف در شبیه‌نامه‌ها و به طور كلی در فرهنگ این مردم دیده شود .

از سوی دیگر تاریخ پر فراز و نشیبی كه آمل پشت سر گذارده و خرابی‌هایی كه به جان خریده ، در تك تك ابیات شبیه‌نامه‌ها تبلور پیدا كرده است.

در بیشتر نقاطی كه تعزیه در آن اجرا می شود، در مجلس شهادت ابوالفضل، عباس لباس سفید به تن می كند ولی در آمل شبیه عباس جامه سبز ، كه انگار از طبیعت سرسبز این منطقه وام گرفته، بر تن می كند.

نمونه‌های دیگر از این دست بسیار است كه طبیعت و شرایط اقلیمی شمال در شبیه خوانی تأثیر گذارده است.صلابت و استواری كوهستان ها ،درختان و جنگل ها تأثیر مستقیمی در روحیه شبیه‌خوانان و شبیه‌نویسان منطقه گذاشته است.

بیشتر شبیه‌نویسان این منطقه ، در رجز‌نویسی تبحر چشم‌گیری دارند. یكی از آنها مرحوم «رضوانی نوایی» است كه از كوهستان‌های آمل برخاسته است. وی عباس را آن چنان به نمایش می‌گذارد كه درختان سر به فلك كشیده كوهستان های نوا را تداعی كرده ، سر سبزی همیشگی خود را با حماسه و رشادت از بلایای زمان حفظ می كند .

استاد « حاج اكبر عابد پور» یكی از پیشكسوتان تعزیه و شبیه خوانی در استان مازندران از شهر امیركلای شهرستان بابل است كه شاگردان بسیاری را در این شهرستان تربیت كرده است و به جامعه شبیه خوانی استان مازندران و كشور تحویل داده است .

وی در «ولیكدان» امیركلا زندگی می كند، وی از سال 1298 در حالی كه 12 سال داشت زیر نظر مرحوم «سیّدحسن میرنژاد» در مجالس تعزیه بچّه‌خوانی می‌كرد، تا سالیان بعد كه پلّه‌های پیشرفت را طی‌كرد و برای خود شاگردانی داشت.

«میر هادی میرنژاد» متولّد 1312 از تعزیه خوانان محلّه‌آهنگركلا، زیر نظر پدرش، مرحوم «سیّدحسین میرنژاد» و بزرگانی چون «علی‌اكبر عابدپور» از شبیه خوانان بزرگ بابلی مراحل مختلف شبیه‌خوانی را طی كرد تا اینكه بتواند در نقش هایی چون «علی‌اكبر(ع)» و «قاسم بن حسن(ع)» به هنرنمایی بپردازد.

از دیگر شاگردان استاد « حاج اكبر عابدپور»، حاج« ابراهیم رستم پور» است وی در سال 1306 متولّد شده، از كودكی در تكیه‌ی محلشّان بچه‌ها را برای سینه‌زنی جمع می‌كرد و برای آنها نوحه می‌خواند. او در هفت سالگی به دلیل علاقه‌ی زیادی كه به تعزیه داشت گروه های تعزیه را همراهی می‌كرد تا اینكه در همان سالها به عنوان بچه‌خوان وارد تعزیه شد .

استاد عابدپور در مورد وی از زمانی یاد می‌كرد كه در مجلس مسلم خود نقش مسلم را داشت و «رستم‌پور» كه آن زمان كودكی بود و شبیه طفل مسلم را می‌خواند، بر دوش می‌نشاند. كربلایی «براهیم رستم‌پور» علاوه بر بچه‌خوانی و شبیه‌خوانی به‌عنوان شخصیت‌های زن، در تعزیه‌هایی كه با رنگ‌‌و بوی طنز در اعیاد شیعیان برگزار می‌شد نیز فعالیت می‌كرد . دوره‌ی فعّالیت مستمر او 30 سال به طول انجامید تا زمانی كه مغازه‌ای گرفت و شروع به كار كرد.

یكی از قدیمی‌ترین شبیه‌خوانان و تعزیه گردانان معروف و قدیمی شهرستان بابل مرحوم «میرزا حسن مروارید»ً متولّد 1240 و ساكن محلّه‌ی «نقیب‌كلا» بابل بود، و با توجّه شناخت خوبی كه از دستگاه‌های موسیقی ایرانی داشت، شاگردان زیادی نیز در این رشته تربیت كرد. بعد از وی چهره‌های جدیدی در تعزیه‌های بابل مطرح شدند از قبیل مرحوم «علی‌ شه‌پرست»، ساكن «طوق‌داربن» بود.

مرحوم «تقی مروارید»، فرزند مرحوم «میرزا حسن»، مرحوم «سید‌حسن میرنژاد» كه ضمن امام‌خوانی، شاگردان زیادی در این رشته پرورش داد و مرحوم «علی‌اكبر ذاكریان» متولّد 1282 او كه در شیراز ساكن بود، در ایّام محّرم به شهر خود بابل می‌آمد و علاوه بر تعزیه‌گردانی، مخالف‌خوانی نیز می‌كرد. او تا سال 1363 كه فرزندش به شهادت رسید، در برپایی تعزیه فعّال بود. همراه با این نسل از شبیه‌خوانان، نوجوانانی كه به‌اتفاق این بزرگان در نقش های كودكان و زنان شبیه‌خوانی می‌كردند، بتدریج و پس از كسب تجربه ، خود به نقشهای مهمتری دست یافتند از جمله مرحوم حاج «شیخ محمّد فدائیان» ، مرحوم «حاج‌زین‌العابدین مهاجری» از امیركلا ، مرحوم «ملاّ ابراهیم توسلّی» از كلّه بست و مرحوم «احمد شهپرست» فرزند مرحوم «علی شهپرست» كه تعزیه را در مكتب پدر آموخته بود. از شبیه‌خوانان هم‌دوره با این افراد تنها «حاج علی‌اكبر عابد‌پور» قید حیات است.

در شهر امیركلا پور نوروز  یكی از شبیه خوانان كه از گروه «حاج اكبر عابد پور» است اقدام به جمع‌آوری نسخ خطی در قسمت‌های مختلف استان كرده و آنها را در چند جلد كتاب به دست خط خود به رشته تحریر در آورده است كه اكثر نسخه های تعزیه را از غرب و شرق استان دارا است كه در انتظار همكاری ادار‌ه فرهنگ و ارشاد اسلامی جهت چاپ این مجموعه است.

گروه تعزیه «باقری» در شهر كله‌بست بابلسر هم یكی از گرو‌ه های معروف تعزیه در مازندران و شهرستان بابلسر است كه معین‌البكایی آن را «باقری » به عهده دارد و از شاگردان «حاج اكبر عابد‌پور» است.

از دیگر گروه‌های معروف تعزیه می‌توان به گروه «مهدوی» در آمل اشاره كرد كه نیاز به تحقیق در شناسایی بهتر این گروه است.

در شهرستان بهشهر، تنكابن، سوادكوه، فریدون‌كنار و ساری نیز گروه‌های تعزیه بنامی وجود دارد كه به فعالیت مشغول هستند كه در فرصتی دیگر به این گروه‌ها و پیشكسوتان شبیه‌خوانی این شهر‌ها پرداخته خواهد شد.

در منطقه درون‌كلای بابل كه به دو قسمت درون‌كلای شرقی و غربی تقسیم می‌شود نیز گروه‌های تعزیه در روز تاسوعا در درون‌كلای شرقی و در روز عاشورا در درون‌كلای غربی به اجرای شبیه‌خوانی می‌پردازند و در این روز مردم از محله‌های اطراف در این منطقه گرد می‌آیند و به نوحه‌خوانی و عزاداری می‌پردازند و از دیدن شبیه‌خوانی بهره‌مند می‌شوند.

یكی از نكات جالب توجه در این منطقه این است كه درب كلیه منازل این منطقه در زمان عزاداری تاسوعا و عشورا بر روی همه عزاداران باز است و عزاداران از اطغام نذری از صبحانه گرفته تا ناهار بهره‌مند می‌شوند. این رسم در برخی ار مناطق دیگر مازندران نیز وجود دارد كه نیاز به پژوهش بیشتری است.

لازم به یادآوری است كه شبیه‌خوانی در مازندران معمولا در تكایا و فضا‌های بازی كه در روستا‌ها و شهر‌ها وجود دارد اجرا می‌شود.

برخی از تكایا نظیر تكیه شهر كوهستانی لاریجان كه شبیه تكیه دولت ساخته شده است و یك مكان دائمی اجرای تعزیه و درای یك سكو است كه در زیر آن رختكن شبیه خوانان تعبیه شده است و پیرامون سكو را حجره‌هایی كه مخصوص هر طایفه از طوایف شهر كوهستانی رینه است تشكیل داده است، نظیر این تكیه نیز در آب اسك پلور نیز وجود دارد. (خبرگزاری ایکنا) http://www.iqna.ir/mazan/news_detail.php?ProdID=512849))

 

محمدرضا اسحاقی یکی از تعزیه خوانان بهشهر در باره تعزیه در بهشهر  می گوید که  از دیرباز، گرجی محله بهشهر به پایتخت تعزیه معروف بوده است. در این منطقه ما حدود ۶۳ مجلس تعزیه داریم كه در حال حاضر ۱۳ تا ۱۵ مجلس بیشتر خوانده نمی شود. زمان اجراها از اول تا سیزدهم ماه محرم است. دیگر این كه تعزیه های حماسی و جنگی موسوم به مجالس شهادت در فضای باز و روز روشن اجرا می شوند، مثل مجلس حضرت عباس(ع) حضرت علی اكبر(ع) و مسلم. مجالس دیگری هم داریم كه در آنها خبری از جنگ و حماسه نیست. اینها مجالس وفات نام دارند و محل اجرای آنها در فضای بسته و معمولا در شب می باشد. در مجالس وفات سلاح و شمشیر كاربرد ندارد و فقط حركات نمایشی توأم با آواز اجرا می شود، مثل مجلس موسی بن جعفر(ع)، حضرت رقیه، فاطمه صغری یا مجلس عقیل. * موسیقی آوازهای تعزیه شما از چه نوعی است؟ - در تعزیه های ما همیشه از موسیقی دستگاهی استفاده می شود. عباس خوانی را در چهارگاه و گاهی افشاری اجرا می كنند. اغلب تعزیه ها نیز با درآمد نوا و یا گاهی چهارگاه آغاز می شوند. در اولیاخوانی یا زن خوانی كه به نقش حضرت زینب یا ام لیلا می پردازد، گرچه در مایه های موسیقی دستگاهی است ولی لحن متفاوتی به خود می گیرد كه ما آن را لحن درویشی می گوییم. این نوع لحن تحریر سنتی ندارد اما از یك نوع تحریر محلی برخوردار است. در كل لحن درویشی حالت حزن اش بیشتر است. * آیا هر كسی می تواند هر نقشی را بازی كند؟ - خیر، كسی كه در نقش حضرت عباس بازی می كند باید قد و قامت خوبی داشته باشد و علاوه بر این از صدای خوبی هم برخوردار باشد. حسین خوان باید چهره مظلومی داشته باشد. ولی مخالف خوان مثل شمر و غیره، نیازی به صدای خوش ندارد. چون آواز نمی خواند، همه اش اشتلم خوانی است. اما از نظر ظاهری باید پرهیبت باشد. * متن تعزیه روخوانی می شود؟ - معمولا از حفظ می خوانند ولی گاهی نیم نگاهی به نسخه لازم می شود. البته حرفه ای ها كمتر به نسخه نگاه می كنند. * به جز موسیقی ردیف دستگاهی، از چه مقام هایی برگرفته از موسیقی محل خود در تعزیه استفاده می كنید؟ - علاوه بر گوشه های ردیف، برخی مقام های محلی مثل نجما یا چوپانی و یا امیری در تعزیه كاربرد دارد. همینطور مقام مثنوی كه نام دیگرش غریبی است . (http://www.mazandnume.com/?PNID=V2689




صفحات جانبی
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی
به سایت گروه تئاتر همرهان شهرستان محمود آبادخوش آمدید
نام و نام خانوادگی      
آدرس ایمیل      
کلیه حقوق این وبلاگ برای گروه تئاتر همرهان شهرستان محمود آباد محفوظ است